Na spotkaniu słyszysz: It is believed that the plan will work, ale nie wiadomo, kto w to wierzy ani dlaczego zdanie zaczyna się od it. W angielskim impersonal passive pozwala przekazać opinię lub pogłoskę bez wskazywania jej autora, choć w podobnych zdaniach można też wysunąć na początek osobę albo rzecz, której dotyczy informacja.

W skrócie: bezosobowy szyk osłabia nacisk na autora informacji
- Wzór: It + be + III forma czasownika + that...
- Typowe czasowniki: say, believe, think, report, expect.
- Wariant z podmiotem: He is said to... skupia uwagę na osobie, o której mowa.
- Czas: to have + III forma wskazuje, że opisywane zdarzenie nastąpiło wcześniej.
- Znaczenie: konstrukcja przypisuje informację opinii lub doniesieniom, ale sama nie potwierdza jej prawdziwości.
It is said that przekazuje cudzą opinię bez wskazania autora
Wyobraź sobie nagłówek: It is reported that the airport is closed. Zdanie informuje o doniesieniu, ale nie mówi, kto je przekazał. It pełni tu funkcję formalnego podmiotu, a nie oznacza konkretnej rzeczy ani osoby.
Podstawowy schemat wygląda tak: it + be + past participle + that-clause. W It is believed that the building is empty wyrażenie is believed to strona bierna czasownika believe, a dalsza część podaje treść przekonania. W polszczyźnie naturalnym odpowiednikiem bywa „uważa się, że budynek jest pusty”.
Takie zdanie nie zawsze znaczy, że informacja jest niepewna. Mówi raczej, że źródło pozostaje nieokreślone albo nie jest w danym momencie najważniejsze. Bezosobowy szyk zmienia akcent wypowiedzi, nie wystawia zaświadczenia o prawdziwości wiadomości.
Wariant z osobą na początku ma inny punkt ciężkości
Porównaj dwa zdania: It is said that Maya speaks six languages oraz Maya is said to speak six languages. Oba przekazują podobną informację, lecz w drugim punktem wyjścia jest Maya. Uważam, że właśnie ten kontrast najłatwiej zapamiętać: pierwsza konstrukcja zaczyna od samego doniesienia, druga od jego tematu.
Drugi wzór to podmiot + be + past participle + to-infinitive. W gramatykach angielskiego bywa nazywany wariantem osobowym, w odróżnieniu od konstrukcji z formalnym it. Cambridge opisuje jego zastosowanie przy biernych formach czasowników relacjonujących, takich jak believe, think, say, consider i find.
Nie każdy czasownik pasuje równie dobrze do obu ramek. Przy czasownikach relacjonujących, takich jak say, believe, think, report czy expect, oba wzory są typowe; gdy brzmienie wersji z podmiotem wydaje się nienaturalne, bezpieczniej użyć zdania z it.
Forma bezokolicznika pokazuje, kiedy zaszło opisywane zdarzenie
Najczęstsza pomyłka dotyczy to i to have. Po is said nie wstawia się dowolnej formy czasownika, lecz wybiera bezokolicznik pasujący do relacji czasowej między doniesieniem a opisywanym zdarzeniem.
| Relacja czasowa | Wzór | Przykład | Znaczenie |
|---|---|---|---|
| Stan obecny lub równoczesny | to + czasownik | She is believed to live in Bristol. | Uważa się, że mieszka tam teraz. |
| Czynność trwająca | to be + czasownik z -ing | She is believed to be working in Bristol. | Uważa się, że obecnie tam pracuje. |
| Zdarzenie wcześniejsze | to have + III forma | She is believed to have left Bristol. | Uważa się, że wcześniej wyjechała. |
Przy zdarzeniu wcześniejszym ten sam sens można wyrazić zdaniem It is believed that she left Bristol. British Council pokazuje oba szyki oraz rozróżnia bezokolicznik prosty, ciągły i perfect, czyli to have + III formę. Nie myl więc czasu formy biernej z czasem opisywanej czynności: is believed może łączyć się z informacją o teraźniejszości albo o przeszłości.
Najczęstsze pomyłki da się rozpoznać po miejscu problemu
Jedna krótka próba często wystarcza: sprawdź, czy po it występuje pełne zdanie z that, czy też na początku stoi osoba lub rzecz, po której następuje to. Jeśli te elementy się mieszają, konstrukcja zwykle traci poprawny szyk.
| Sytuacja | Prawdopodobny problem | Co zrobić |
|---|---|---|
| It is believed the building to be empty. | Połączono ramę z it z bezokolicznikiem z wariantu osobowego. | Napisz It is believed that the building is empty albo The building is believed to be empty. |
| The building is believed that it is empty. | Podmiot the building połączono z konstrukcją wymagającą it + that. | Wybierz jeden wzór: It is believed that the building is empty lub The building is believed to be empty. |
| She is said to have leave. | Po have brakuje III formy czasownika. | Użyj She is said to have left. |
| Nie wiadomo, czy użyć to go, czy to have gone. | Wybór zależy od tego, czy wyjście jest równoczesne z doniesieniem, czy wcześniejsze. | Dla wcześniejszego zdarzenia wybierz to have gone. |
Najprostszy test korekty polega na rozwinięciu zdania do strony czynnej. She is said to have left odpowiada mniej więcej People say that she left. Jeśli w tej wersji czynność wydarzyła się wcześniej niż samo przekazywanie informacji, użyj formy perfect.
Wybierz szyk według tego, co ma być na pierwszym planie
Redagujesz informację i wahasz się między dwoma wariantami? Użyj prostego kryterium: gdy ważna jest sama pogłoska lub opinia, wybierz it + that; gdy zdanie ma prowadzić od osoby albo rzeczy, zacznij od niej.
- It is expected that the train will arrive late. Doniesienie o przewidywanym opóźnieniu jest na pierwszym planie.
- The train is expected to arrive late. Zdanie zaczyna się od pociągu, o którym mowa.
W obu wersjach czasownik expect pokazuje przewidywanie, a nie potwierdzony fakt. Podobnie It is reported that... sygnalizuje doniesienie, podczas gdy It is known that... przedstawia informację jako powszechnie znaną. Dobieraj czasownik do źródła i stopnia pewności, zamiast traktować wszystkie formy jako wymienne ozdobniki.
Jedno pytanie pomaga zapamiętać całą konstrukcję
Gdy trafiasz na zdanie z is said, zapytaj: „Czy chcę zacząć od informacji, czy od tego, kogo ona dotyczy?”. Pierwsza odpowiedź prowadzi do It is said that..., druga do She is said to...; potem zostaje już tylko dobrać bezokolicznik do czasu zdarzenia.
To krótka droga od rozpoznania wzoru do poprawnego zdania. Jeśli opisywana czynność wydarzyła się wcześniej, forma to have + III forma uchroni przed najczęstszym błędem, a właściwy szyk jasno pokaże, na czym skupia się wypowiedź.